ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΓΚΙΒΑΛΟΣ*

 

Δεν θα πρέπει ούτε να ξενίζουν ούτε και να ερμηνεύονται ως «προϊόντα» μιας αρνητικής συγκυρίας τα φαινόμενα του νεοναζισμού, της Ακροδεξιάς, του ακραίου ρατσισμού, που επιδιώκουν στις μέρες μας τη «νομιμοποίησή» τους σε ιδεολογικοπολιτικό και συμβολικό επίπεδο με «συναντήσεις» και εκδηλώσεις όπως αυτές της Εσθονίας. Μια «νομιμοποίηση» που επιχειρείται, μάλιστα, να επιβληθεί εν ονόματι του «κομμουνιστικού κινδύνου» και των εγκλημάτων του.

Βρισκόμαστε, δυστυχώς, μπροστά στις πιο ακραίες, στις πιο χυδαίες και στις πιο προκλητικές και επιθετικές εκφράσεις μιας ιστορικής αρνητικής εξέλιξης στην Ευρώπη. Μιας εξέλιξης που ανέδειξε την Ακροδεξιά, τον νεοφασισμό, τον ρατσισμό, την εχθρότητα και το μίσος εναντίον «άλλων» λαών σε φαινόμενα που επηρεάζουν σημαντικά το ίδιο το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης.

Η επικράτηση και η πλήρης κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη δεν αφορούσαν μόνο στην πλήρη απελευθέρωση των μηχανισμών της αγοράς και στην ηγεμονία του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ο νεοφιλελευθερισμός ως «κοσμοεικόνα» νομιμοποίησε την «κοινωνία της ζούγκλας», το δίκιο του ισχυρού, την αγνόηση ή και την καταπάτηση των κοινωνικών και δημοκρατικών δικαιωμάτων.

Το δίπολο νεοφιλελευθερισμός και λιτότητα υπήρξε το ιστορικό έδαφος για την ανάδυση του νεοφασισμού, της Ακροδεξιάς και του ρατσισμού. Και, μάλιστα, όχι μόνο στις χώρες της περιφέρειας, αλλά και στον «πυρήνα» της Ευρώπης και της Ευρωζώνης…

Οι χώρες του πρώην Ανατολικού Συνασπισμού εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ενωση με την πίεση των ΗΠΑ, οι οποίες επεδίωκαν να ακυρώσουν κάθε είδους πολιτική ενοποίηση της ΕΕ, χωρίς, μάλιστα, η μεγάλη πλειοψηφία των χωρών αυτών να πληροί τα στοιχειώδη κριτήρια για την ένταξη. Αντίθετα, οι χώρες αυτές πλαισίωσαν αυτόματα τη χορεία των «προθύμων» των ΗΠΑ και έσπευσαν να συμμετάσχουν στις πολεμικές επιχειρήσεις και στους βομβαρδισμούς της υπερδύναμης στη Μέση Ανατολή. Το αντιρωσικό «πνεύμα» και το «όνειρο» του καπιταλιστικού καταναλωτικού «παραδείσου» ιστορικά αποτέλεσαν τις κινητήριες δυνάμεις που καθόρισαν τις επιλογές τους.

Σήμερα, μετά και τη διάψευση του καπιταλιστικού «παραδείσου» και την πολυεπίπεδη κρίση στην ΕΕ, τα φαινόμενα του στείρου εθνικισμού, της Ακροδεξιάς, του ρατσισμού, της περιφρόνησης των δημοκρατικών αρχών και αξιών αποτελούν για πολλές από τις χώρες αυτές μια θλιβερή ιστορική πραγματικότητα.

Η πλειοψηφία των χωρών αυτών βιώνει μια δυαδικού τύπου εξάρτηση: από τη μια πλευρά αποτελεί το δορυφορικό πολιτικοοικονομικό «τόξο» της γερμανικής ελίτ, ενώ ταυτόχρονα η πλειοψηφία αυτή έχει ενταχθεί -και συχνά υπερακοντίζει σε δηλώσεις και πρακτικές- στο πλαίσιο του σύγχρονου Ψυχρού Πολέμου των ΗΠΑ με τη Ρωσία, στο οποίο σύρεται και ένα τμήμα των ευρωπαϊκών ελίτ. Και μόνο τα γεγονότα στην Ουκρανία με τη συμμετοχή και τον κυρίαρχο ρόλο των νεοναζί στην «αρεστή» από τη Δύση κυβέρνηση της Ουκρανίας αποτελούν χαρακτηριστικό δείγμα…

Μέσα σ’ αυτό το ιστορικό πλαίσιο, ο αντικομμουνισμός δεν αποτελεί παρά την καρικατούρα ενός στρατηγικού χαρακτήρα αντιρωσισμού, στον οποίο επιδιώκεται να ενσωματωθεί η Ευρώπη. Τα πολιτικά «εργαλεία» του εγχειρήματος αυτού είναι «έτοιμα από καιρό»: είναι κάθε είδους εθνικιστική και ρατσιστική αντίληψη αλλά και οι ακροδεξιοί κομματικοί φορείς που είτε συμμετέχουν σε κυβερνήσεις είτε διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις χώρες τους.

Ομως πρόκειται για διαδικασίες που συντελούνται «εν κενώ». Τα κομμουνιστικά κόμματα σήμερα στην Ευρώπη -μετά την κυριαρχία του ευρωκομμουνιστικού μοντέλου κατά τις δεκαετίες του 1970 και 1980- είναι αποδυναμωμένα και όταν μετέχουν σε κυβερνήσεις (όπως στην Πορτογαλία) επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν τις ακραίες εκδοχές της νεοφιλελεύθερης λιτότητας.

Η Ευρώπη, η δημοκρατία, οι ευρωπαϊκοί λαοί κινδυνεύουν σήμερα από τον ακροδεξιό – νεοφιλελεύθερο ολοκληρωτισμό και όχι από φαντάσματα του παρελθόντος, που επιδιώκεται να αναστηθούν ως αντίβαρα απέναντι σ’ αυτή τη σύγχρονη βαρβαρότητα.

Είναι φυσικό επακόλουθο και αναμενόμενο η ΝΔ και η ηγεσία της, ως γνήσιοι εκφραστές του οργανικού διδύμου νεοφιλελευθερισμός και Ακροδεξιά, να πρωταγωνιστούν σ’ αυτή την ανιστόρητη και άθλια εκστρατεία. Αλλωστε, τα «παιδιά του Παπαδόπουλου» κανοναρχούν σήμερα στη ΝΔ και καθορίζουν την ιδεολογική και πολιτική της ταυτότητα. Οσο για το ΠΑΣΟΚ, συνεχίζει να αυτοχειριάζεται, αφού ένα τουλάχιστον τμήμα του εντάχθηκε και στο ζήτημα αυτό στην πολιτική ατζέντα της ΝΔ.

Είναι κρίμα για τα κόμματα αυτά, όταν, μάλιστα, το 2009 οι επίσημοι εκπρόσωποί τους αρνήθηκαν στο Ευρωκοινοβούλιο να υπογράψουν παρόμοιες εξομοιώσεις. Τώρα η ηγεσία της ΝΔ καλεί την ελληνική κυβέρνηση να «τιμήσει» στην πράξη το μνημείο του Εσθονού στρατιώτη με τη στολή του ναζί που στήθηκε στην πόλη Λούλα της Εσθονίας το 2004, αποδεικνύοντας ότι ο δρόμος που ακολουθεί δεν έχε γυρισμό..

 

* Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, στο φύλλο 12 της εφημερίδας Νέα Σελίδα,  27/08/2017