Την εβδομάδα της καταρρακτώδους βροχής επιβιβαστήκαμε σε ταξί, τρένα και… σχεδίες για να περιηγηθούμε στη «μικρή Αφρική της Αθήνας». Οι Αφρικανοί συμπολίτες μας μάς έραψαν, μας τραγούδησαν, μας έβαλαν στα σπίτια και τα μαγαζιά τους, μας κέρασαν καυτερές γεύσεις και γλυκόπικρες αφηγήσεις. Κι έτσι μάθαμε πως, εκτός από το ότι συγκροτούν μια από τις πιο παλιές παροικίες αλλοδαπών στην Αθήνα, μας ταιριάζουν και τους ταιριάζουμε, κάτι που φάνηκε από την αρχή της βόλτας μας στους κόλπους της κοινότητάς τους. Σημείο εκκίνησης, η καρδιά της συνοικίας στην οποία πολλά χρόνια τώρα ζουν και αναπτύσσονται επαγγελματικά, η Κυψέλη.

Της Δήμητρας Τριανταφύλλου / dtriantafillou@neaselida.news

 

Κεφάλαιο 1ο: Ομορφιά & Περιποίηση

Στάση 1η: Κατάστημα «Drillant», Λέλας Καραγιάννη 37

Οι Αφρικανές έχουν θέμα με τα μαλλιά τους. Λατρεύουν τις μεταμορφώσεις. Μου τα εξηγεί όλα η Joy Evboman. Βρισκόμαστε μέσα στο κατάστημά της με τα προϊόντα περιποίησης μαλλιών, τα ponny tails και τα extention, τα οικονομικά καλλυντικά, τις αφρικανικές εσάρπες, τα φο μπιζού – λίγο απ’ όλα, δηλαδή, και το ’να πάνω στ’ άλλο. Εκείνη τραγουδάει, μιλάει δυνατά στα δύο κινητά της. Το YouTube παίζει στη διαπασών σύγχρονα αφρικανικά τραγούδια. Η Joy είναι από τη Νιγηρία κι ήρθε εδώ πριν από 17 χρόνια. Μετά την κρίση το μαγαζί της ίσα που καταφέρνει να συντηρείται. Είναι όμως αισιόδοξη. «Εχεις τη ζωή σου; Είσαι Ο.Κ.», μου λέει. Λίγο μετά έρχεται κι ο αδερφός της με τη φίλη του και στήνουν παρέα.

 

 

Στάση 2η: Boutique μαλλιών «Afro Asian Cosmetics and Hair», Επτανήσου 67

Η Σοφία Μαγριπλή ήρθε από την Γκάνα το 1973 και είναι παντρεμένη με Ελληνα. Προ κρίσης είχε άλλα δύο καταστήματα που εξειδικεύονται στα extention μέσα από 18 διαφορετικές τεχνικές (!), ένα στο Παγκράτι κι ένα στη Γλυφάδα, αλλά αναγκάστηκε να τα κλείσει λόγω κρίσης. Η Σοφία ήταν η πρώτη που άνοιξε τέτοιου είδους αφρικανικό κατάστημα στην Αθήνα το 1993. Τα προηγούμενα 17 χρόνια είχε δουλέψει ως μαία στο «Μητέρα». Μου μιλάει κι εκείνη για το τι θέλουν οι Αφρικανές για τα μαλλιά τους: «Τα δικά μας είναι από τη φύση τους κατσαρά. Εμείς τα θέλουμε ίσια ή μπούκλες. Σκέψου, οι Αφρικανές δίνουμε περισσότερα χρήματα για τα μαλλιά απ’ ό,τι για το φαγητό μας. Πάντως, το 60% της πελατείας μου είναι Ελληνίδες». Πριν φύγουμε μας εξηγεί ότι η κοινότητά τους αποδεκατίστηκε τα τελευταία χρόνια. «Πολλοί απ’ όσους βρίσκονται τώρα εδώ είναι γιατί βλέπουν την Ελλάδα σαν πέρασμα για τις επόμενες ευρωπαϊκές χώρες».

 

 

Κεφάλαιο 2ο: Γεύση

Στάση 3η: Αιθιοπικό εστιατόριο «Lalibela», Νάξου 26-28

Βράδυ καθημερινής κι η πόλη μοιάζει (λασπωμένος) βυθός. Παρ’ όλα αυτά, οι αδελφές Elizabethe και Tsehny Taddasse από την Αιθιοπία χαμογελούν. Ζουν στην Κυψέλη ήδη 20 χρόνια και το εστιατόριο το έχουν τα τελευταία 17. Με το που ανοίγεις την πόρτα οι μυρωδιές σε σέρνουν απ’ τη μύτη. Δεν συζητάμε για τη διακόσμηση: οι μικρές αιθιοπικές γωνιές, διάσπαρτες στη σάλα, σε συνεπαίρνουν με τα χρώματα, τη ζωντάνια και τον φολκλόρ χαρακτήρα τους – από παραδοσιακά κιλίμια μέχρι μικρές ξύλινες καλύβες και πίνακες ζωγραφικής με θέματα από την καθημερινότητα της Αιθιοπίας διά χειρός Elizabethe. Μας σερβίρουν την ποικιλία με τις αιθιοπικές εκδοχές στις φακές, το μοσχάρι και τον κιμά. Πεντανόστιμα και καυτερά. Μιλούν κι αυτές για την κρίση: «Πολλοί συμπατριώτες μας έφυγαν. Και για μας είναι πολύ δύσκολα. Εκλεισαν πολλά καταστήματα. Ομως δεν θέλουμε να φύγουμε. Η ζωή είναι ακόμα φθηνή εδώ». Σημειώστε ότι κάθε πρώτο Σάββατο του μήνα το «Lalibela» στήνει εκδήλωση με αφρικανικούς χορούς συνοδεία μπουφέ 15 πιάτων με μόνο 12 ευρώ.

 

 

Κεφάλαιο 3ο: Διακόσμηση & Μόδα

Στάση 4η: Κατάστημα «Maison de Madagascar», Ζωοδόχου Πηγής 21

 

 

Αυτό το κατάστημα είναι η χαρά του χρώματος και της αισθητικής. Τα διακοσμητικά από ανακυκλώσιμα υλικά, κέρατα, πετρώματα, πολύτιμους λίθους και -φυσικά- από ψάθα Μαδαγασκάρης, μια από τις καλύτερες παγκοσμίως, είναι και ιδιαίτερα και οικονομικά. Ο Μαδαγασκαριανός Ikiady Andriantsikotor ήρθε πριν από 26 χρόνια για να σπουδάσει οικονομικά. Το μαγαζί του βρίσκεται στην ίδια θέση εδώ και 18 χρόνια. «Σήμερα είναι καλύτερα τα πράγματα για τους Αφρικανούς στην Ελλάδα, γιατί μπορούμε πια να δείξουμε ανοιχτά τον πολιτισμό μας. Οι Ελληνες ενδιαφέρονται να μάθουν για την κουλτούρα μας. Οσο περνούν τα χρόνια τόσο πιο ανοιχτοί γίνονται στην πολυπολιτισμικότητα. Βλέπουμε τι απήχηση έχουν τα φαγητά μας αλλά και πόσοι πολλοί αγοράζουν αφρικανικά προϊόντα στα bazaar».

 

Στάση 5η: Στο ατελιέ του Mamadoo, Ασκληπιού 177

Στον πρώτο όροφο μιας κατάμαυρης απ’ το καυσαέριο πολυκατοικίας βρίσκεται το ατελιέ- και μαζί σπίτι- του 36χρονου Mamadou Dia από τη Σενεγάλη και τη Μαυριτανία, που ζει στην Ελλάδα 11 χρόνια. Στα «Meet Market» τα χειροποίητα κομμάτια που ετοιμάζει σε afro-urban στιλ κάνουν θραύση. Τη ραπτική την έμαθε από έναν θείο του στη Σενεγάλη, αλλά εδώ εξέλιξε την τέχνη του παρακολουθώντας σχέδιο μόδας στη Σχολή Βελουδάκη. Οταν δεν βρίσκεται σε κάποιο bazaar, φτιάχνει από παλτό μέχρι νυφικά sur measure στο ατελιέ του, ενώ κάνει και επιδιορθώσεις. Κι όλα αυτά σε εξαιρετικές τιμές. Και η κρίση; Ο ρατσισμός; «Σκέφτηκα πολλές φορές να φύγω για ένα καλύτερο εργασιακά μέλλον, αλλά η καρδιά μου δεν με αφήνει. Έχω βιώσει, πάντως, ρατσισμό αρκετές φορές. Κάποτε κάποιος με κλώτσησε στο μετρό επειδή, υποτίθεται, εμπόδιζα στην πόρτα. Δεν έδωσα συνέχεια».

 

 

Στάση 6η: Στο υπόγειο ατελιέ του Amidoune, Δωδεκανήσου 24

Τα καρεκλοπόδαρα που ρίχνει έξω εντείνουν την υγρασία σε αυτό το υπόγειο ατελιέ στην καρδιά της Κυψέλης. Ο 38χρονος Amidoune Diongue από τη Σενεγάλη δουλεύει μαζί με την 35χρονη συμπατριώτισσά του Maty Seck. Και εδώ παίζουν από ένα κινητό αφρικανικά τραγούδια. O αναμφίβολα μοδάτος ράφτης μάς λέει πως ήρθε στην Ελλάδα πριν από 7 χρόνια. «Για δύο χρόνια πουλούσα τσάντες στον δρόμο. Μετά, με τα λίγα λεφτά που μάζεψα, πήρα δύο μεταχειρισμένες μηχανές Singer. Την τέχνη την είχα μάθει από τον πατέρα μου». Χαζεύω τους οδηγούς με τα περίτεχνα αλλά και τα πιο καθημερινά φορέματα σε έναν πάγκο δίπλα του. Οι πελάτες του τα χαζεύουν, ρίχνουν μετά μια μάτια και στα τόπια με τα υφάσματα (ή φέρνουν τα δικά τους) και φτιάχνουν το ρούχο που θέλουν. Και σε καλές τιμές! Μπορείς να ράψεις παντελόνι με 10 ευρώ κι ένα καλό φόρεμα δεν θα ξεπεράσει τα 40.

Κεφάλαιο 4ο: Τέχνη & Δημιουργία

Στάση 7η: Στον ηλεκτρικό σταθμό των Κάτω Πατησίων με τους Αφρικανούς ράπερ

 

Babou Gaye

 

Πριν βγούμε βόλτα, μας έχουν κεράσει καφέ σε ένα διαμέρισμα τύπου κοινόβιο κοντά στην Αχαρνών. O ράπερ Mc Babou Gaye είναι από την Γκάμπια και είναι 31 ετών. Ηρθε στην Ελλάδα πριν από 8 χρόνια. Μέχρι το 2014 έπαιζε μουσική με μια μεγάλη μεικτή μπάντα στην πλατεία Μοναστηρακίου. Τα άκρως επαγγελματικά -α λα Dance Hall- βίντεο του Babou μπορείς να τα δεις στο YouTube, ενώ τα νέα τραγούδια του τα βρίσκεις στο Sound Cloud. Αν θες ένα χαρακτηριστικό δείγμα, άκου το «Groove me life», γυρισμένο με φουλ συνεργείο (όλοι φίλοι) σε μια αποθήκη στην Πέτρου Ράλλη, ή το «Dj KAS x Djibril Cissé ft Babou G», γυρισμένο σε γνωστό το κλαμπ της Παραλιακής, με τον Τζιμπρίλ Σισέ σε ρόλο dj. Ο 25χρονος Kheuck Yade, πάλι, που πολύ του αρέσει να φοράει την παραδοσιακή φορεσιά της πατρίδας του, παίζει κρουστά σ’ ένα άλλο συγκρότημα, μαγειρεύει εθελοντικά σε πολλές εκδηλώσεις με κοινωνικό χαρακτήρα και ήρθε από τη Σενεγάλη πριν από 7 χρόνια. Και οι δύο φίλοι συμφωνούν ότι την πιο ρατσιστική αντιμετώπιση την έχουν βιώσει από αστυνομικούς. Οταν τους απωθούσαν βίαια από την πλατεία στο Μοναστηράκι, οι Ελληνες παρευρισκόμενοι πάντα τους υπερασπίζονταν.

 

ο Kheuch Yade

 

Μετά τον ξυλοδαρμό ενός μουσικού δρόμου από τη Γουινεά στην πλατεία Μοναστηρακίου τον περασμένο Σεπτέμβρη, οι Αφρικανοί πιτσιρικάδες είναι σε αναβρασμό, γι’ αυτό και τους πετυχαίνουμε στις προετοιμασίες για ένα μεγάλο Antifa Dub Reggae φεστιβάλ στο αυτοδιαχειριζόμενο στέκι «Εμπρός». Σύμφωνα, πάντως, με τις περιγραφές τους, αν και τελευταία οι νεαροί Αφρικανοί δημιουργούν εστίες από τα Πατήσια και τα Εξάρχεια μέχρι τον Κεραμεικό, η καρδιά της αφρικανικής Αθήνας συνεχίζει να χτυπά στην Κυψέλη.

 

Κεφάλαιο 5ο: Κοινωνικοποίηση & Θρησκεία

Στάση 8η: Πεντηκοστιανή Εκκλησία, Αγίου Μελετίου 10

Κυριακή κι εμείς πάλι στην καρδιά της Κυψέλης, στην υπόγεια Εκκλησία της Πεντηκοστής. Λόγω βροχερού καιρού οι πιστοί καταφθάνουν αργοπορημένοι, αλλά πραγματικά «αστράφτουν». Το κήρυγμα του «προφήτη» έχει στόμφο και… υψηλά ντεσιμπέλ. Δίπλα του, μια μπάντα με κρουστά, αρμόνιο και τραγουδιστές. Οταν αρχίζουν ο χορός και το τραγούδι, η φάση θυμίζει πραγματικό πάρτι, όπου όλοι, μικροί και μεγάλοι, συμμετέχουν ισότιμα, ακόμα και τα μωρά που πίνουν γάλα κατάχαμα στα αφρικανικά κιλίμια, ενώ οι μαμάδες τους χορεύουν. Λίγα λεπτά νωρίτερα μιλήσαμε με τον πάστορα και για πολλά χρόνια πρόεδρο της κοινότητας των Γκανέζων, τον 67χρονο Emanuel Bonsu. Ο ίδιος ήρθε στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’70 για να σπουδάσει Ιατρική, αλλά δεν τα κατάφερε. Ετσι έγινε σεφ σε μεγάλες τουριστικές επιχειρήσεις και ακριβά εστιατόρια. Εχει τέσσερα παιδιά, ανάμεσά τους έναν γιο 30 ετών που απέκτησε με τη δεύτερη γυναίκα του. Παρότι ο νεαρός γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ελλάδα, ιθαγένεια δεν έχει. «Τα τελευταία δύο χρόνια τα πράγματα είναι καλύτερα όσον αφορά στις γραφειοκρατικές διαδικασίες. Εκεί που έπρεπε να ανανεώνω τα χαρτιά μου κάθε χρόνο, τώρα θα τα ανανεώσω έπειτα από τρία χρόνια», λέει, ενώ αναπολεί το παρελθόν που η αφρικανική κοινότητα ήταν πιο ενωμένη. Αλλά και τώρα -παρά τη συνταξιοδότησή του, που μάλλον δεν θα έρθει εύκολα (μια και οι εργοδότες του… ξεχνούσαν τα ένσημα), αλλά και συμπεριφορές όπως η άρνηση του διευθυντή του σχολείου που πήγαινε η κόρη του να κρατήσει η μικρή στην παρέλαση την ελληνική σημαία ως αριστούχα- ο Emanuel έχει έμφυτη την αισιοδοξία που έχουμε διακρίνει σε όλους τους Αφρικανούς που έχουμε συναντήσει. Οπως λέει, «η κρίση είναι κάτι μες στο μυαλό μας. Ο,τι θέλει να κάνει ο Θεός μ’ εμένα, θα το κάνει. Εχει για όλους».

 

 

Δύο Ελληνοαφρικανοί καλλιτέχνες μιλούν για τη δική τους Αφρική

 

Σαμουήλ Ακινόλα, ηθοποιός, Αφρικανός τρίτης γενιάς. Πρωταγωνιστεί στην παράσταση «Το τάβλι» στο Θέατρο Αποθήκη

 

 

«Πριν έρθει εδώ ο παππούς μου, τη δεκαετία του ’60, από την Κένυα ήταν δάσκαλος. Εδώ έγινε ιερέας και έψαλλε σε διάφορες ελληνικές εκκλησίες. Εγώ γεννήθηκα το 1988 από μητέρα Κενυάτισσα και πατέρα Νιγηριανό στο μαιευτήριο “Αλεξάνδρα”. Μεγάλωσα στον Βύρωνα, τότε που υπήρχε καθολική αποδοχή από τους Ελληνες, δεν βίωσα ρατσισμό. Το σπίτι μας ήταν μια μικρή αφρικανική κοινότητα, επειδή ο παππούς φιλοξενούσε κόσμο από πολλές χώρες της Αφρικής. Ο νόστος για την πρώτη πατρίδα υπήρχε πάντα. Στο σπίτι άκουγες μόνο αφρικανικά τραγούδια και έβλεπες μαζεμένες τις φίλες της γιαγιάς μου να τραγουδούν. Τώρα τα πράγματα είναι πιο έκρυθμα από άποψη αποδοχής λόγω του συγκεκριμένου κόμματος στη Βουλή που έχει μπερδέψει αρκετά τον Ελληνα. Επίσης, με πικραίνει πολύ που, ύστερα από τόσα χρόνια της οικογένειάς μου στην Ελλάδα, ιθαγένεια ακόμα δεν έχω. Παρ’ όλα αυτά, οι Ελληνες με τους Αφρικανούς έχουν πολλά κοινά: τον ήλιο που τους κάνει ανοιχτούς, το δυνατό γέλιο και τα πολλά φωνήεντα στη γλώσσα. Ο Στέφανος Μουαγκιέ, που παίζουμε μαζί στην παράσταση, λέει ότι οι Ελληνες είναι οι Αφρικανοί των Βαλκανίων».

 

2+ 1 ερωτήσεις στην Ελληνοαφρικανή soul-funk τραγουδίστρια Idra Kayne

 

 

Μια ανάμνηση που σου μετέφερε ο πατέρας σου αυτούσια από την πατρίδα του;

Ο πατέρας μου είναι κλειστός άνθρωπος, δεν μιλάει πολύ για τη ζωή του στην Ουγκάντα. Από τις ελάχιστες αναμνήσεις του που έχει μοιραστεί και με είχε σοκάρει είναι ότι περπατούσε πολλά χιλιόμετρα χωρίς παπούτσια για να πάει σχολείο.

 

Πόσο θεωρείς ότι έχουν αλλάξει οι συμπεριφορές των Ελλήνων τα τελευταία χρόνια απέναντι σε όσους δείχνουν ξένοι;

Από προσωπική εμπειρία θα πω ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει από το τότε που ήμουν μικρή. Ακόμα ακούγονται τα «γύρνα πίσω στη ζούγκλα», «αράπη», «κάνε ό,τι θες παιδί μου στη ζωή σου, αλλά μην μου φέρεις κανέναν μαύρο εδώ μέσα κ.λπ.».

 

Η αγαπημένη σου αφρικανική γωνιά στην Αθήνα;

Μέχρι πριν από δύο χρόνια, που έβγαινα για να χορέψω με την παρέα μου, λατρεμένα στέκια ήταν το «Lift» στην Κυψέλη και το «Cosy» στα Κάτω Πατήσια. Αφρικανοί και Ελληνες χόρευαν ξέφρενα r’n’b και hip hop μέχρι το πρωί!

 

* Η νέα δισκογραφική δουλειά της Idra Kayne με τίτλο “Mic Drop” μόλις κυκλοφόρησε και περιλαμβάνει 10 καινούρια κομμάτια σε soul, r’n’b και hip hop ύφος, εκ των οποίων δύο ντουέτα με τον Βρετανό MC COPPA και τον Πάνο Μουζουράκη