Ένα ζεστό απόγευμα του Αυγούστου, ενώ η Αθήνα ήταν άδεια και πιο θελκτική από ποτέ, βρέθηκα στη Ρεματιά Χαλανδρίου κάνοντας dogwalking με τους εθελοντές του Συλλόγου Φίλων Ζώων Χαλανδρίου. Σε συνεργασία με τους κτηνιάτρους της περιοχής αλλά και τον Δήμο τα μέλη του συλλόγου εμβολιάζουν τα αδέσποτα, τα στειρώνουν, τα περιθάλπουν αν είναι τραυματισμένα, τα θεραπεύουν αν είναι άρρωστα και παράλληλα προσπαθούν να βρουν οικογένειες για να τα «υιοθετήσουν» ενώ παρακολουθούν κι όσα επανεντάσσονται στο χώρο όπου βρέθηκαν ώστε να ζουν σε αρμονία με τους ανθρώπους.

Της Δήμητρας Τριανταφύλλου

«Μπορεί να κοντεύω τα 70 αλλά δεν με έχεις δει με την απόχη να σώζω παγιδευμένες γάτες κάτω από αυτοκίνητα» μου λέει περήφανα και χαμογελαστά η Έπη Λέρτα, η ψυχή του «Συλλόγου Φίλων Ζώων Χαλανδρίου».

Κάνουμε βόλτα στην Ρεματιά- ένα από τα πιο αγαπημένα μέρη των Χαλανδραίων για βόλτα με το σκυλί τους. Ο σύλλογος είναι από τους πιο δραστήριους και μαχητικούς σε όλη την Αττική – μετράει τουλάχιστον 40 ενεργά μέλη (και 200 στα χαρτιά).

Η Έπη δίνει το καλό παράδειγμα φιλοξενώντας τρία πρώην αδέσποτα στο διαμέρισμα της. Η Τόψυ (πήρε το όνομα της από την πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος «Η καλύβα του Μπάρμπα Θωμά») είναι μονόφθαλμη και ήταν από τα πρώτα ζώα που είχε περιθάλψει η ομάδα του Χαλανδρίου το 2003. Τον Μπλάκι (θα ναι δεν θα’ ναι ενός έτους) τον βρήκαν πριν από πέντε μήνες σε ρέμα στο Πάτημα- μια από τις πιο…αγαπημένες τοποθεσίες όσων μένουν στα Βόρεια Προάστια και θέλουν να εγκαταλείψουν το σκυλί τους. «Ο τρίτος μας έχει… ξεμείνει. Δεν θέλει κανείς να τον υιοθετήσει γιατί δεν έχει καπάκι η μύτη του.»

Μόνο τον περασμένο μήνα ο σύλλογος περισυνέλεξε πάνω από 10 παρατημένα σκυλιά ενώ αυτά που φεύγουν για υιοθεσία είναι κατά μέσο όρο 2 με 3 τον μήνα. Η Έπη μας εξηγεί πως αυτά τα νούμερα είναι αντιπροσωπευτικά της αντικρουόμενης συμπεριφοράς του κόσμου απέναντι στα αδέσποτα ζώα.

«Όμως τα αδέσποτα δεν είναι αυτοφυή. Εμείς τα ‘δημιουργούμε’ εγκαταλείποντάς τα. Παρ’ όλα αυτά είναι σαν παιδιά που έχουν πάντα την ανάγκη να τα φροντίζουμε. Δεν ενηλικιώνονται ποτέ».
Ευτυχώς, υπάρχει και ο κόσμος που ενδιαφέρεται να τα περιθάλψει, όχι βέβαια χωρίς «γκρίζα σημεία» και σε αυτές τις περιπτώσεις. «Μερικές φορές όταν πρόκειται για υιοθεσία ακούμε ερωτήσεις όπως: ‘μήπως έχετε πομεράνιαν;’ ή ‘τί μάρκα είναι το σκυλί;’. Και φυσικά θέλουν πάντα κουτάβια γιατί νομίζουν ότι έτσι θα τα εκπαιδεύσουν στην κατεύθυνση που θέλουν από την αρχή. Δεν ξέρουν πόσο πολύ θα κουραστούν. Δεν ξέρουν επίσης ότι αν ένα κακοποιημένο ζώο πέσει μετά στα χέρια ενός καλού αφεντικού θα είναι εξ’ αρχής υπάκουο κι αφοσιωμένο.»

Αλήθεια όμως, πως ξεκίνησε ο Σύλλογος την δράση του, τι μεσολάβησε και που βρίσκεται σήμερα;

« Δημιουργηθήκαμε το 2003 μαζί με την ψήφιση του πρώτου ολοκληρωμένου νόμου για τα αδέσποτα ζώα. Μέχρι τότε η νομοθεσία ήταν αποσπασματική. Υπήρχε για παράδειγμα ρύθμιση που έλεγε ότι τα σκυλιά με καλαζάρ πρέπει να θανατώνονται.»

Το 2003 λοιπόν, καθορίζονται οι υποχρεώσεις των ιδιοκτητών ζώων και παράλληλα τα δικαιώματα των ζώων συντροφιάς. Η διαχείριση των αδέσποτων πέρασε στους δήμους- δηλαδή η παρακολούθησή τους, η καταγραφή τους, η ευθύνη για τον εμβολιασμό και την στείρωση τους. Η Έπη συνεχίζει την αφήγηση: «μέχρι τότε υπήρχαν κάποιοι διάσπαρτοι φιλοζωικοί σύλλογοι αλλά με αφορμή το νόμο δημιουργήθηκε σχεδόν μια οργάνωση ανά δήμο για να ωθήσει την τοπική αυτοδιοίκηση να ασχοληθεί με την ιστορία των αδέσποτων, γιατί μη γελιόμαστε οι περισσότεροι δήμοι δεν το θεωρούσαν άξιο λόγου πρόβλημα – έτσι κι αλλιώς τα αδέσποτα δεν ψηφίζουν! Χαρακτηριστικό είναι ότι όταν πριν από πέντε χρόνια είχαμε ζητήσει από την δημοτική αρχή Χαλανδρίου να βρει έναν υπάλληλο που οικειοθελώς να θέλει να ασχοληθεί με τα αδέσποτα, κανένας δεν είχε προσφερθεί. Σε κάποιους δήμους πήγαιναν τα πράγματα καλά σε κάποιους άλλους όχι. Μέχρι το 2009 το Υπουργείο Γεωργίας έδινε και συγκεκριμένο κονδύλι για την φροντίδα των αδέσποτων. Στον δικό μας δήμο δεν το πήραμε ποτέ λόγω μη έγκαιρης προετοιμασίας των προαπαιτούμενων.» Τα τελευταία δύο χρόνια πάντως ο σύλλογος έχει καλή συνεργασία με την δημοτική αρχή. Όταν εκλέχθηκε δήμαρχος ο Συμεών Ρούσσος το 2015 ανήγγειλε διαγωνισμό για κονδύλι της τάξης των € 40.000 – τα € 25.000 πηγαίνουν για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τα υπόλοιπα € 15.000 για τις τροφές. Τον διαγωνισμό για την περίθαλψη κέρδισε το Ιδιωτικό Νοσοκομείο Ζώων στο Πικέρμι. «Το μοναδικό δημόσιο νοσοκομείο ζώων που υπάρχει στο λεκανοπέδιο, το ΔΙΚΕΠΑΖ εξυπηρετεί κατά βάση τα Νότια Προάστια» εξηγεί η Έπη. «Πόσους δήμους να μπορέσει να καλύψει κι αυτό; Ήδη καταβάλλει υπέρ-προσπάθεια. Τα κλουβιά που διαθέτει είναι για δύο σκυλιά και καταλήγει να στριμώχνει πέντε.»

Το 2012 και το 2014 ήρθαν συμπληρωματικές ρυθμίσεις στον νόμο του 2003 και σημαντικές προσθήκες όπως η θέσπιση προστίμου σε όποιον κακοποιεί ζώο. Επίσης ορίστηκε ότι κάθε πολίτης μπορεί να έχει όσα ζώα συντροφιάς θέλει στο σπίτι του (υπό βασικές προϋποθέσεις βέβαια όπως για παράδειγμα ότι τα ζώα δεν θα παραμένουν μόνιμα στην βεράντα, ότι θα τηρούνται οι όροι υγιεινής και οι ώρες κοινής ησυχίας κ.α.)

Σε αυτό το σημείο αναρωτιόμαστε: «Άλλαξαν αυτοί οι νόμοι την νοοτροπία του κόσμου;». H Έπη είναι σκεπτική. «Πολλές φορές προσπαθούμε να ταΐσουμε αδέσποτα, που είναι υποχρέωση κάθε πολίτη, όπως ορίζει ο νόμος, ή να επανεντάξουμε αδέσποτα σε γειτονιές αλλά κάποιοι αντιδρούν, θες από φόβο, θες από άγνοια και τα διώχνουν. Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα είναι ότι πολλοί ιδιοκτήτες ζώων δεν κατανοούν την αναγκαιότητα της στείρωσης. Υποστηρίζουν ότι αυτή η επιλογή είναι ενάντια στην φύση. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι πολλοί από όσους υποστηρίζουν την παραπάνω θέση δεν αναλαμβάνουν να φροντίζουν τα κουτάβια ή γατάκια που γεννούν τα ζώα τους. Είναι οι ίδιοι που τα εγκαταλείπουν. Πρόκειται για μια φιλοζωία περίεργη.»

Πολλοί γίνονται στην πορεία φιλόζωοι, ακόμα και με αφορμές που ξεφεύγουν από την αγάπη για τα ζώα. Όπως περιγράφει η Έπη: «τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί τα σκυλιά στα διαμερίσματα του Χαλανδρίου. Επειδή αυξήθηκαν στην κρίση οι κλοπές αυξήθηκαν κι αυτοί που υιοθετούν σκυλιά για να παίξουν τα τελευταία τον ρόλο του φύλακα. Τα ζώα όμως δεν είναι εργαλεία. Από την άλλη, είναι γεγονός ότι είναι πολλοί πια οι ευαισθητοποιημένοι πολίτες που γυρνούν και φροντίζουν αδέσποτα πέρα από τα δικά τους ή που ειδοποιούν όταν δουν τραυματισμένο ζώο ή και το μεταφέρουν στον κτηνίατρο και αυτό είναι πρόοδος.»

Σύμφωνα πάντως με την ακάματη συνομιλήτριά μας, οι τρεις βασικές καμπάνιες που πρέπει να τρέχει συστηματικά το κράτος είναι κατ’ αρχάς η μη εγκατάλειψη, έπειτα η στείρωση κι έπειτα η υιοθεσία.

Κι οι ιστορίες που ακούμε μέσα στην Ρεματιά συνεχίζονται…

Μαθαίνουμε για τους δύο σκύλους-star…δημότες Χαλανδρίου που ακούν στα ονόματα Δούκας και Λουλούδω. Τους φροντίζουν οι ιδιοκτήτες των περιπτέρων κι οι καταστηματάρχες της κεντρικής πλατείας με αποτέλεσμα τα δύο ημίαιμα να περνούν ζωή… σκυλίσια (με την καλή την έννοια). Μαθαίνουμε και για τα περισσότερα από 20 τηλεφωνήματα που δέχεται η Έπη μέσα σε μια μέρα. «Χώρια τα μηνύματα στη σελίδα ‘ΦΙΛΟΙ ΖΩΩΝ Χαλανδρίου’ στο facebook! Ακούω ο, τι μπορείς να φανταστείς: από το ‘μπήκε ένα σκυλί στην αυλή μου και δεν μπορώ να το βγάλω’ μέχρι ‘ένα γατάκι ψυχορραγεί στην Παπανικολή, πρέπει κάποιος να έρθει τώρα εδώ!’ Μέχρι και από την Ρόδο με κάλεσαν πρόσφατα για να μας αναφέρουν πρόβλημα. Δεν υπάρχει παντού οργάνωση, συχνά ο κόσμος που θέλει να βοηθήσει δεν ξέρει που να απευθυνθεί. Όμως οι άνθρωποι που είμαστε μέλη στις φιλοζωικές εταιρείες είμαστε εθελοντές και δίνουμε πολύτιμο χρόνο από την καθημερινότητά μας σε αυτό.»

Και δίνουν κι άλλα εκτός από χρόνο. Τον τελευταίο καιρό ένα μέλος του συλλόγου φιλοξενεί σε κτήμα που διαθέτει στο Κορωπί έκτασης 2 στρεμμάτων μαζί με τα δικά του άλλα 40 περίπου σκυλιά που είχε περισυλλέξει ο σύλλογος στο Χαλάνδρι και για την φροντίδα τους συνδράμουν οικονομικά όλα τα μέλη. «Το να κυκλοφορούν τα αδέσποτα στον δρόμο δεν είναι καλή λύση. Ξέρουμε ότι ο μέσος όρος της ζωής τους όταν κυκλοφορούν έξω είναι 2, 5 χρόνια. Κάπως έτσι πέθανε το 2015 ο Πλούταρχος που τον ήξερε και τον αγαπούσε όλο το Χαλάνδρι. Τον είχαν βρει χτυπημένο στην Κηφισίας κάτι μαθητές από το ίδρυμα για άπορα παιδιά ‘Χατζηκώνστα’. Τον θεραπεύσαμε και του μάθαμε να γυρίζει σ’ όλη την περιοχή. Κάθε πρωί περνούσε από το κρεοπωλείο στην πλατεία Κέννεντυ για το μεζεδάκι του. Μετά πήγαινε στα καφενεία της πλατείας. Τα βράδια άραζε στην Ρεματιά. Πριν από δύο χρόνια ξημερώματα, ο Πλούταρχος περνούσε τον άδειο δρόμο αμέριμνος. Ένας οδηγός τον στόχευσε, το αυτοκίνητο τον τίναξε 30 μέτρα μακριά και τον σκότωσε.»

Η Έπη κλείνει την κουβέντα θετικά. «Τον τελευταίο καιρό έχουμε συσπειρώσει στον σύλλογο πολλούς νέους εθελοντές ηλικιών από 18 έως 30 χρονών.» Μάλιστα, έχουν φτιάξει κι ένα πολύ μοντέρνο φυλλάδιο με το οποίο καλούν τους πολίτες σε διάφορες δράσεις: από το να φιλοξενήσουν ένα αδέσποτο, να γίνουν μέλη με € 20 το χρόνο, να προσφέρουν τροφές, φάρμακα μέχρι να γίνουν Dog Walkers – να βγάζουν δηλαδή βόλτα τα «αδεσποτάκια» που βρίσκονται σε χώρο φιλοξενίας στην περιοχή.

Αποχαιρετώ την Ρεματιά φέρνοντας στο μυαλό ένα τραγούδι φόρο-τιμής στην σκυλίσια ζωή. Όπως έγραψε και τραγούδησε ο Φοίβος: «Στο Κολωνάκι είναι ένας σκύλος, ο Βαγγέλης, έξω απ’ το everest ή στη Λουκιανού. Κοιτάει τ’ αστέρια ή πότε πότε τα δεντράκια, κοιτάει τα κάστανα που καίνε στη φωτιά, κοιτάει τα λίγα που απομείνανε παιδάκια, το σιντριβάνι, τις καρδούλες, τα παγκάκια, τους καπουτσίνους στα φλιτζανάκια, τα παγωτά»