Μπορεί τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ -και του Κέντρου ευρύτερα- να αρέσκονται στην παταγώδη απόρριψη των προτάσεων του ΣΥΡΙΖΑ για την προοπτική συγκρότησης προοδευτικής διακυβέρνησης σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, αυτό όμως δεν σημαίνει και ότι έχουν εκτιμήσει σωστά πως έτσι θα αποκομίσουν πραγματικά πολιτικά οφέλη στις επόμενες εκλογές.

ΤΟΥ ΦΟΙΒΟΥ ΚΛΑΥΔΙΑΝΟΥ

Και αυτό, διότι το άγχος τους να ξαναγίνουν «κόμμα εξουσίας» δεν τα βοηθά να απαντήσουν στο κρίσιμο ερώτημα στο οποίο καλείται να απαντήσει αυτή τη στιγμή το ΠΑΣΟΚ και είναι το ίδιο με αυτό που ταλάνιζε το προηγούμενο διάστημα ολόκληρη την Ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία. Συνεχίζουμε την πορεία σύγκλισης με την ευρωπαϊκή δεξιά και τον νεοφιλελευθερισμό ή επιστρέφουμε στις ρίζες μας, σε μια πολιτική προς όφελος των λαϊκών τάξεων; Στην Πορτογαλία, στην Ισπανία, στη Βρετανία, στη Γαλλία και λίγο πιο δειλά στη Γερμανία και στην Ιταλία, η απάντηση βαθμιαία αποσαφηνίζεται (αν και όχι χωρίς εσωτερικές αντιπαραθέσεις) και οδηγεί σε τροχιά σταδιακής σύγκλισης (πάλι με αντιφάσεις) με τα κόμματα της Αριστεράς.

Ο «γεωγραφικός» προσδιορισμός του Κέντρου 

Αντιθέτως, το ΠΑΣΟΚ προτιμά να μην απαντά με ουσιαστικό τρόπο, αλλά να κάνει κινήσεις τακτική, επιλέγοντας την στάση των ίσων αποστάσεων μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ και προτείνοντας συγκυβέρνηση των τριών κομμάτων, με το ρηχό επιχείρημα ότι «μόνο όλοι μαζί μπορούμε»Αντί να αποσαφηνίσει τις πολιτικές του κατευθύνσεις και τις κοινωνικές του εκπροσωπήσεις και με βάση αυτές να επιλέξει τις συμμαχίες του, κάνει το αντίστροφο.  

Στο συνέδριο της Δημοκρατικής Συμπαράταξης αυτές τις ημέρες δεν είδαμε κάτι διαφορετικό. Αντιθέτως, παρακολουθήσαμε μια προσπάθεια  για τον μέγιστο δυνατό προσεταιρισμό στελεχών, καθώς και άλλων μορφωμάτων του Κέντρου (όπως το Ποτάμι)… μπας και συγκεντρωθεί η μαγιά για τη μεγάλη παράταξη. Το άγχος δεν είναι να αποσαφηνιστεί ένα νέο πολιτικό στίγμα, αλλά… η δεύτερη θέση στις επόμενες εκλογές. 

Είναι προφανές, ότι όλο αυτό το σχήμα -κινήτρων και προσώπων εδράζεται στην μικροπολιτική και όχι στην πολιτική ανάλυσηΑν όντως το ΠΑΣΟΚ και το Κέντρο θέλουν να συνεχίσουν στον νεοφιλελεύθερο δρόμο που ακολουθούσε, έως πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία πανευρωπαϊκά, τότε ορθά μιλούν για ίσες αποστάσεις μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔΜπορούν να συνεχίσουν να το κάνουν και στην πραγματικότητα διολισθαίνουν σε μια ιδιότυπη συμπαράταξη με τη ΝΔ εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ. Αν από την άλλη θέλουν να ακολουθήσουν τη νέα πορεία της Ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας προς τα Αριστεράτότε θα πρέπει να το μετουσιώσουν σε πολιτική και σε στρατηγική συμμαχιών όσο είναι καιρός. 

Η επιμονή του ΣΥΡΙΖΑ 

Ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να μην απογοητεύεται από την έως τώρα στάση του ΠΑΣΟΚ. Αυτό, τουλάχιστον, δείχνει η επιμονή του πρωθυπουργού, ο οποίος μόλις 5 μέρες μετά την άκομψη επίθεση της Φώφης Γεννηματά περί «θηλιάς», επανέφερε το θέμα της προοδευτικής διακυβέρνησης, με τη συνέντευξη του στη «Νέα Σελίδα» την περασμένη Κυριακή, αλλά και με το ότι έστειλε έναν από τους πιο στενούς συνεργάτες του, τον Δημήτρη Τζανακόπουλο, να μιλήσει στο συνέδριο της Δημοκρατικής Συμπαράταξης 

Εξάλλου, οι περισσότεροι στον  ΣΥΡΙΖΑ συμφωνούν με το ότι στην μεταμνημονιακή περίοδο (με ψηφισμένη την απλή αναλογική και με την προϋπόθεση της απαλλαγής του ΠΑΣΟΚ από αντιλήψεις του παρελθόντος, όπως των Βενιζέλου, Σημίτη κτλ), η συνεργασία με μια αριστερόστροφη  σοσιαλδημοκρατία θα είχε προοπτική. Επιπλέον, η κυβέρνηση έχει ανάγκη να δείξει ότι σπάει την πολιτική της απομόνωση και ότι κάνει έργο που αποσπά ευρύτερες συναινέσειςΚαι όντως, το επόμενο διάστημα, με τα νομοσχέδια της Υγείας και της Παιδείας, η κυβέρνηση θα πιέσει το ΠΑΣΟΚ σε τομείς που δεν θα είναι εύκολο να μην ανταποκριθεί. 

Η αδιαμεσολάβητη ηγεμονία στην κεντροαριστερά 

Ωστόσο, όλη αυτή η προσπάθεια να μεταπεισθεί το ΠΑΣΟΚ έχει όριο για διάφορους λόγους και εδώ εντοπίζεται ο κίνδυνος για το ΠΑΣΟΚ και την τρέχουσα τακτική του. 

Πρώτον, ο ΣΥΡΙΖΑ συγκυβερνά ήδη με τους ΑΝΕΛ, με τους οποίους έχει μεν μεγάλες ιδεολογικές διαφορές, αλλά του έχουν σταθεί, δε, αταλάντευτοι κυβερνητικοί  εταίροι σε πολύ δύσκολες περιόδους. Αρκετοί, επίσης, στον ΣΥΡΙΖΑ τους θεωρούν προνομιακότερους  συμμάχους, από μια ανόρεχτη και συνυφασμένη με το παλιό σύστημα σοσιαλδημοκρατία, ενώ εκτιμούν και ότι είναι πολύ πιθανό να ξαναδιαψευστούν οι δημοσκοπήσει που τους δείχνουν εκτός βουλής. Δεύτερον, στην περίπτωση που τα πράγματα πάνε καλά στην οικονομία τα επόμενα δύο χρόνια, ορισμένοι στον ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζουν ότι το κόμμα θα μπορέσει να απευθυνθεί στα μεσοστρώματα  με προνομιακό τρόπο και να ηγεμονεύσει στον χώρο χωρίς να χρειάζεται τη διαμεσολάβηση ενός κεντροαριστερού κόμματος.  Μάλιστα, τα επιχειρήματα αυτά ακούγονται περισσότερο από κάποια πασοκογενή στελέχη  και από ορισμένους από όσους τάσσονται υπέρ μιας κεντροαριστερής στροφής του ΣΥΡΙΖΑ. 

Με αυτά τα δεδομένα, το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να αντιληφθεί ότι η πολιτική των ίσων αποστάσεων θα το δικαιώσει μόνο σε περίπτωση αποτυχίας της κυβέρνησης. Αν, αντιθέτως, το δεύτερο ημίχρονο της τετραετίας κυλήσει με θετικό πρόσημο, η τακτική της μηδενιστικής κριτικής στην κυβέρνηση θα το έχει θέσει εκτός παιχνιδιού.